Barbara Laan en Alexander Westra
SUN uitgevers, 2009
gebonden, 156pp, rijk geïllustreerd, €14,95
ISBN 9 789085 067337


Wij kochten ons huis in Amsterdam-Zuid ergens begin van de jaren ’90, nadat de vorige bewoonster, die er sinds de jaren ’30 had gewoond, op hoge leeftijd overleden was. Het was een mazzeltje; we waren met de aankoop een project-ontwikkelende aannemer net voor. Enkele jaren later werd ons bericht dat ons huis werd voorgedragen als Rijksmonument, en of we daar bezwaar tegen aan wilden tekenen. Dat wilden we niet, al heb ik het wel even overwogen; de bij de voordracht gevoegde waardestellende omschrijving was duidelijk vanaf de fiets gemaakt en blonk niet uit door liefde voor het ‘object’. Geen letter bijvoorbeeld over onze fraaie glas-in-loodramen, die toch ook vanaf de buitenkant zichtbaar zijn. Laat staan dat iemand op het idee gekomen was om aan te bellen om te zien of zich binnen wellicht ook nog waardevolle elementen bevonden. Als het aan die project-ontwikkelende aannemer had gelegen zou dat vrijwel zeker niet meer het geval geweest zijn, maar je weet maar nooit. De gehele procedure liet een beetje een indruk achter van ‘wel beschermd maar niet bemind’.
Daar zou het bij gebleven zijn, als Barbara Laan niet een uniek project had opgezet. Samen met Alexander Westra en een tiental studenten gingen zij op onderzoek uit om onbekende schatten achter de voordeuren in Oud-Zuid op te sporen. Het zijn immers de interieurs die de werkelijke verhalen vertellen achter de gevels en vensterpartijen. Als Sherlock Holmes gingen zij op zoek naar wat nog aan waardevols rest, naar achtergronden, bewonersgeschiedenissen, ontwerpers en makers van interieurs. In 14 ‘portretten’ van woonhuizen, waaronder het onze, beschrijven ze de ‘fysionomie’ van die huizen; de vormen, de kleuren, de lijnen die de individuele interieurs en het karakter van elk huis bepalen. Niet alleen leverde het onderzoek een schat aan bij velen nog onbekende schoonheid op, maar vooral geeft het de straten en de huizen een gezicht, een beeld van de historie en ontwikkeling van een wijk. Door gegevens uit diverse bronnen te combineren en interpreteren weten de onderzoekers veel vragen te beantwoorden, maar roepen ook nieuwe vragen op, vooral de vraag naar meer. Laten we hopen dat dit project niet lang uniek zal blijven en de Stichting Historische Interieurs in Amsterdam ook de rest van de stad op deze wijze gaat ontdekken.

Kees Spanjers