E. Koldeweij e.a. (red.)
Zwolle, Waanders uitgevers, 2008 (i.s.m. Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten)
paperpack, 424 pp, zeer rijk geïllustreerd, € 24,95
ISBN 978 90 400 8561 1 / NUR 648

Ik hecht aan het aanzien van de vloer, omdat ik de neiging heb om naar beneden te kijken, meestal in overpeinzing van het een of ander. Als vloerenmens ben ik dan ook gelukkig met dit boek. Als je bedenkt dat authentieke historische vloeren nog steeds tijdens restauraties door 'oordeelkundige' mensen worden vervangen, zoals de 17de-eeuwse houten vloer van het huis Trompenburg die in 1958 werd vervangen door een zogenaamd 'beter passende' natuurstenen vloer, dan is elke oude vloer die nog op locatie aanwezig is eigenlijk van grote betekenis. Alleen al vanwege de onschatbare waarde van dergelijke bouwsporen als bron voor onze kennis van het verleden die in de meeste gevallen tegelijk de enige bron is die ons rest van de vloer in kwestie. Uit dit schrijnende voorbeeld blijkt hoe weinig respect er is voor de materialiteit van zo'n wezenlijk onderdeel van een gebouw als de historische vloeren waarop wij lopen.

Het boek van de RACM over vloeren is dan ook meer dan welkom en zal zeker bijdragen aan ons inzicht in de diversiteit en ontwikkeling van de vloer vanaf haar ontstaan als eenvoudige verharding van de aarde om te voorkomen dat je weg zakt in de prut, tot de hoogste status die een vloer kan bereiken: daar waar zij de rol vervult van wezenlijk element in het architectonische concept van een ruimte, zoals in de burgerzaal in Weesp, waar het patroon van de natuurstenen blokvloer nauwkeurig is afgestemd op de geleding van de wanden en medebepalend is voor de proportionering van de ruimte.

Het boek, verschenen ter gelegenheid van het symposium over dit onderwerp op 8 oktober 2008 in het Vredespaleis, bevat gegevens over onderhoud, conservering en restauratie van vloeren, biedt een grote hoeveelheid vondsten en informatie over productiecentra van materialen, waarbij soms de vondsten aan de plaats van herkomst gekoppeld konden worden. Maar het wordt pas echt interessant wanneer een artikel duidelijk maakt waarom de vloer in kwestie is zoals zij is, zoals in het artikel waar de gebruikssporen inzicht bieden in de wijze waarop de ruimte is gebruikt, waar de kast moet hebben gestaan en waar de tafel en de bedstee. Of wanneer de bijdrage er in slaagt duidelijk te maken waarom juist een bepaald type vloer ligt waar ze ligt, zoals in het stuk over bakstenen vloeren op de bovenverdiepingen van gebouwen waar bier gebrouwen werd en de vloer vochtbestendig diende te zijn voor de verwerking van de mout.

Barbara Laan